عادت شاعران ، كه شاعر قصيده گوى قصيده را با تغزل آغاز مىكند ، و بنا بر عادت حكيمان كه حكمت را بر زبان حيوانات مىنهند ( - همانا آن مقامات را ) به نام مستعار نامگذارى كردم و آن كار ممنوعى نيست ؛ كه آن تفنن در بيان و رهايى از زحمت كارى جدى ، به لطيفه‌هاى بلاغت است ، در حالى كه برخى گفته‌اند : « كار جدى و شوخى ادب ، هر دو جدى است » و ابن عباس - رحمه اللّه - هرگاه سرگرم كارى جدى بود مىگفت : « حمضوا ( سخن را مزه‌دار كنيد ) » مقصود وى وارد شدن در لطيفه‌هاى سخن است ، چنان كه شتر آنگاه كه از خوردن گياه زده مىشود ، با خوردن گياه شور يا ترش مزه را گوارا مىيابد . و در ميان امثال عرب مثلهايى است كه وقوع آن مثل ، در موردى كه به كار رفته ، ناممكن است در صورتى كه به آن مثل دروغ گفته نمىشود . و عرب بر زبان بچه سوسمار در حالى كه پدرش را مخاطب قرار داده « 12 » مىگويد : « قد هدموا بيتك . . . ( - تو را پدر نباشد - بتحقيق خانه‌ات را ويران كردند و گمان بردند كه تو را برادرى نيست و من اطراف تو مانند گرگ ( يا شتابان و خسته ) راه مىروم و آن شعر را محمد بن يزيد در كتاب الكامل آورده و آن از كتابهاى ارزشمند است و محدّثان ، آن را نقل مىكنند ، و ما به آنچه در اين مقامات آورده‌ايم ، به اين حد ( از بيان مطالب تخيلى ) نرسيده‌ايم ، هر چند شوخى را به جدى آميخته‌ايم ، و به خدا پناه مىبريم از كلامى تهى كه خداى را به خشم آورد و به او اميد داريم كه ما را در عفو و گذشت خود فروبرد كه او خود عهده‌دار توجه ( بندگان ) به ذات اوست . قال عبد اللّه بن محمد بن ناقيا بن داود . . . ص 9 عبد اللّه بن محمد بن ناقيا بن داود گفت : « ك » كلامها الوبل . . . ص 365 سخن او باران پرپشت دانه درشت بر سرزمين خشك و آب گواراى سرد بر

--> ( 12 ) - در نقل اين مثل يا از طرف خود ابن ناقيا در مقامات و يا در نقل آن در اينجا از طرف مصححان بايد اشتباهى رخ داده باشد زيرا چنان كه از عبارت خود الكامل ( ج 2 ، ص 548 ) : « هذا يقوله الضب للحسل ( اين كلامى است كه سوسمار به بچه سوسمار مىگويد ) » و از نص عبارت لسان « كضب يخاطب ابنه » مستفاد مىشود كه اين گفتار بر زبان سوسمار خطاب به بچه‌اش وضع شده است ، نه بر زبان بچه سوسمار خطاب به سوسمار . چنان كه در متن الجمان كلمه « الضب » اشتباها « العتب » ضبط شده است .